Bugun...


Orhan Çekiç

facebook-paylas
MUSTAFA KEMAL'İ DERİNDEN YARALAYAN AKŞAM YEMEĞİ
Tarih: 05-01-2019 12:48:00 Güncelleme: 05-01-2019 12:53:00


19 TEMMUZ 1922  gününü hiç unutmamıştı. Nasıl unutsun ki? Bir yıl kadar önce, Sakarya Savaşı’nın kritik
günlerinde Meclis tarafından başkomutanlık görevine getirilmişti ama bu görev süresi üç ay ile
sınırlanmıştı. Her üç ayda bir yeniden müzakere açılıyor ve oylama yapılarak, görev süresi ona göre
uzatılıyordu. Yani adeta güven tazeliyordu.  20 Temmuz 1922, Meclis’te işte böyle bir tartışmanın
yapılacağı, çok önemli bir gündü. Mustafa Kemal Paşa, bir gün öncesinde yani 19 Temmuz günü, başkanlık
odasında hazırlıklarını yaparken Vekiller Heyeti Reisi Rauf Orbay’ın odaya girdiği görüldü.
Rauf Bey Gazi’yi,  Refet (Bele) Paşa’nın Etlik’teki (Keçiören) bağ evine akşam yemeğine davet ediyordu. Rauf
Bey, o günlerde Moskova Büyükelçimiz olan ve şimdi Ankara’da bulunan müşterek arkadaşları Ali Fuat
Cebesoy Paşa’nın da (Salacaklı Fuat) bu yemekte bulunması için  Gazi’nin onayını almıştı.
Refet Paşa’nın köşkünün bulunduğu Etlik, Ankara’nın dışında, bağlık bir beldeydi. Zorlu bir yoldu,  henüz
elektrik yoktu. Gazi, her iki arkadaşını da arabasına almıştı. Zaten Ankara’daki tek otomobil Meclis Başkanı
olarak Gazi’nindi. Yol boyu sohbetten sonra da,  işte Refet Paşa’nın köşkünde, çok iyi donatılmış bir
masanın etrafında  toplanmış bulunuyorlardı.
Anadolu’ya ilk geçen 5 komutanın 4’ü şimdi bir masanın etrafındaydılar.  Sofrada olmayan Kâzım Karabekir
Paşa ise Trabzon’daydı ama bu yemekten haberi vardı, sofradan çıkacak sonucu merakla bekliyordu.
Hatır  sormalar  henüz bitmiş, yemek bile daha başlamamıştı ki, Rauf Bey Gazi’ye döndü; “Kemal Paşam”
dedi, “ davetimizi kabul edip geldiğin için teşekkür ederiz. Yemeğin yanı sıra seninle baş başa
konuşmak istediğimiz bir konu da var, bugün o  konuyu da görüşmek  istiyoruz.”


Hisleri O’nu yanıltmazdı. Bu davetin altından bir şey çıkacağını zaten sezinlemişti. Gene de bozuntuya
vermedi,
”Buyurun, konuşalım !” dedi. “Mesele nedir?”
Rauf Bey  sıralamaya başladı:
 “Kemal! Bu Meclis senden korkuyor kardeşim! Milletvekilleri  o yüzden  sana değil Vekiller Heyeti
Başkanı olarak bana geliyorlar… Kafaları karışık…Bu yemekten de haberleri var. Seninle
görüşmemizi de zaten onlar istediler.”
Gazi birden şaşırmışdı, belli etmemeye çalıştı,
“ Neyimden korkuyorlarmış Rauf ?”deyiverdi.
Rauf Bey konuya doğrudan girdi:
“ Senin cumhuriyet kuracağından korkuyorlar Kemal. Dedikodular giderek yayılıyor. Bazen o kadar
abartıyorlar ki, eline bir fırsat geçerse, senin padişahı bile bu ülkeden kovacağını düşünüyorlar!…”
Gazi donup kalmıştı. Soğukkanlılığını korumaya çalışıyordu. Rauf Bey ise içini dökmeye devam etti:
“Kemal! Bu vatan tehlikeye düştü, işgale uğradı. En çok sen çaba gösterdin, öne atıldın,  biz de
sana yardım ettik. Şimdi ise kardeşim,  artık ‘emaneti sahibine’ iade etmenin zamanı gelmiştir diye
düşünüyoruz. Bizim görüşümüz budur.”
Gazi yemek davetinin bir bahane olduğunu anlamıştı.
Bu pazarlık, tekrar hatırlatalım, 19 Temmuz 1922 günü yapılıyordu. Yani daha nihai zafer kazanılmamıştı
bile. Yani, bağımsız bir devlet kurup kuramayacağımız belli bile değildi ama bu devlet kurulursa, rejimin ne
olması gerektiğinin pazarlığı işte şimdiden yapılıyordu.
Üstelik  ertesi gün, yani 20 Temmuz’da da Başkomutanlık yasası müzakereleri başlayacaktı. Meclis bu
müzakereler sonunda başkomutanlığı ya onaylayacak, belki de i onaylamayacaktı. 30 Ağustos’a, yani
büyük zafere  ise daha 41 gün vardı. İşte tam da böylesi bir kritik zamanda,  köşeye sıkıştırılmaya
çalışılıyordu. O günkü kasaba irisi bir Ankara’nın, izbe bir beldesi olan Etlik’teki Refet Bele Paşa’nın bağ
evinde, komutanlar adeta gövde gösterisi yapıyorlardı.
Buna rağmen soğukkanlılığını bozmadı:
“Peki Rauf, Sultan Vahdettin için sen ne düşünüyorsun?” diye sordu.
Rauf Bey’i dinleyelim: “Kemal, benim babam padişahın baş mabeyinliğini yaptı. Babamın boğazında padişahın ekmeği
var. Şimdi o ekmek benim boğazımda. Ben yediğim ekmeğe ihanet etmem kardeşim.
Üstelik benim rejim sorunum da  yok. Madem sordun, söyleyeyim: Padişah bir İslam Halifesi, ben
de bir  Müslümanım. Dinî terbiyem nedeniyle de padişaha bağlıyım.
 Kaldı ki Kemal, o makamlar uhrevi makamlar.  Senin, benim gibi kişilerin ulaşabileceği makamlar
değil. Bu milletin yüzlerce yıldan bu yana alıştığı yönetim de mutlakiyet yönetimidir, cumhuriyet
değil. Bu topraklarda bin senedir bir kişi ‘otur’  dedi, herkes oturdu, ‘kalk’ dedi, kalktı. Çünkü onlar
kendilerini ‘ümmet’ görüyorlar, sen ise ‘millet’ diyorsun. Onlar kendilerini ‘kul’ kabul ediyor,  sen 
‘yurttaş’ diyorsun. Bu böyle gitmez. Benim kişisel görüşüm budur!”
Başvekil Rauf Bey, “…cumhuriyet adında bir ot olsa, o ot bile bu topraklarda bitmez…” demeye
getiriyordu.

 

Gazi’nin yüz hatları gerilmişti.  Ev sahibi Refet Paşa’ya döndü;
“Sen ne düşünüyorsun Refet?” diye sordu.
Refet Paşa, “Aynen Rauf Bey gibi düşünüyorum, Paşam!” deyip kestirip attı.
Gazi, serinkanlılığını korumaya,  havayı anlamaya çalışıyordu.

 

Bu kez masadaki son konuk Fuat Paşa’ya döndü:
“ Senin görüşün Fuat?”
Fuat Paşa da destek vermiyor!
Fuat Paşa Gazi’nin Harbiye’den sınıf, hatta sıra arkadaşıydı. O nedenle hukukları daha derindi. St. Joseph
mezunuydu Fuat. Yani askeri liseden değil sivil liseden Harbiye’ye biraz da geç katılmıştı. Okul Müdürü
Zülüflü Paşa  Mustafa Kemal’i odasına çağırtmış ve iki genci birbirine tanıştırmıştı:
“Selanikli Mustafa Kemal, Salacaklı Fuat…”
Sene 1899. Ve Fuat’ı sınıfının çavuşu Mustafa Kemal’e emanet etmişti.
İleride bu iki arkadaşın aralarındaki dostluk daha da derinleşecekti. Fuat’ın Fransızcası çok iyiydi, Mustafa
Kemal’e bu derste çok yardımcı oldu. Hafta sonlarını birlikte Beyoğlu’nun arka sokaklarında dolaşarak,
OLİMPOS gazinosunda  içip eğlenerek, aralarında uzun yıllar sürecek bir dostluğun köprüleri atıldı ve
Mustafa Kemal Harbiye yılları boyunca her hafta sonunda Fuat’ın Salacak’taki köşküne “evci” çıktı.[1]
İlk rakı deneyimini de gene Fuat’la bir hafta sonu Heybeliada’da yaşamıştı. Daha sonra iki arkadaş, akademiden mezun olur olmaz, her biri vatanın bir diğer köşesine savrulmuş,
fakat meslek yaşamları boyunca da yolları zaman zaman kesişmişti.
Örneğin Trablusgarp cephesine gitmek üzere Derne’ye hareketinden hemen önce, Selanik’teki son
yemeğini Beyaz Kule’nin dördüncü katındaki Subay Gazinosu’nda Fuat’la birlikte yiyordu Mustafa Kemal.
Çok hüzünlenmişti o gün…Balkan Savaşı’nın hemen öncesindeki zor ve karanlık günlerdi. Gelecek
günlerden kaygılıydı.
“Derne’den döndüğümde tekrar bu şehri görebilecek miyim, emin değilim Fuat ” diyecek, bakışlarını
pencereden dışarıya kaydırıp, hırsından sessizce ağlayacaktı. Fuat onu sakinleştirmeye çalışacaktı.
Selaniğin kaybedileceğinden  korkuyor, anasını, bacısını düşünüyordu. Korktuğu başına geldi. O, Bingazi’de
çarpışırken, Selanik tek mermi atılmadan Yunanistan’a verilecekti.
Yıllar sonra 1916 yılında 2.Orduya tayin edilmişti. Rus işgaline uğrayan  Muş ve çevresini Ruslardan
kurtarmaya koşmuştu. Kader bu iki arkadaşı tekrar bir araya getirdi. Ali Fuat Cebesoy’un da içinde
bulunduğu Türk karargahı Ruslara esir düşmek üzereyken, Mustafa Kemal Paşa yetişecek ve Rusları
Sarıkamış’a kadar çekilmeye mecbur edecek, böylece  Fuat esir olmaktan son anda kurtulacaktı.
İki arkadaşın, dağ başında, önce askerce selamlaşmaları, sonra kardeşçe  kucaklaşmaları
görülmeye değerdi.
1918 Eylül’ünde Mustafa Kemal Paşa ikinci kez 7.Ordu Komutanlığına atanmıştı. Kendisine bağlı
kolordulardan 3.Kolordu Komutanı İsmet (İnönü) Bey,  20.Kolordu Komutanı ise Ali Fuat Cebesoy’du.
Bütün bu nedenlerden ötürü, Fuat Paşa’dan doğrusu bir miktar destek alabileceğini umuyordu bu soruyu
sorarken. Ama beklediği gibi olmadı.
Fuat; “Paşam”, dedi, “…biliyorsunuz uzun süredir Moskova’dayım, durum hakkında fazla bilgim yok.
İizin verin birkaç gün düşüneyim, yanıtımı sonra veririm!..”
Yani o bile, “Kemal Paşam, her ne olursa olsun ben senin arkandayım!…” diyemedi. Fuat, diğer
arkadaşlarının baskısı mıdır nedir, henüz kararsızdı.
Mustafa Kemal belli etmemeye çalıştı ama doğrusu bozulmuştu… Masada olmayan dördüncü kişi, Kâzım
Karabekir Paşa’nın ise bu toplantıdan haberi vardı ve Rauf Bey onun görüşünü temsil ediyordu.

 





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
YAZARLAR

ALANYA BELEDİYE BAŞKANI OLARAK KİMİ GÖRMEK İSTERSİNİZ?


sanalbasin.com üyesidir
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 26 17 2 7 41 13 58 +28
2 Galatasaray 26 15 4 7 55 27 52 +28
3 Beşiktaş 26 13 5 8 51 34 47 +17
4 Trabzonspor 26 12 7 7 45 36 43 +9
5 Yeni Malatyaspor 26 10 9 7 37 33 37 +4
6 Atiker Konyaspor 26 8 7 11 32 30 35 +2
7 Antalyaspor 26 10 11 5 29 41 35 -12
8 Çaykur Rizespor 26 8 8 10 37 33 34 +4
9 Sivasspor 26 9 10 7 38 39 34 -1
10 Kasımpaşa 26 10 12 4 44 48 34 -4
11 Alanyaspor 26 10 12 4 28 33 34 -5
12 Kayserispor 26 8 9 9 24 34 33 -10
13 Fenerbahçe 26 7 9 10 32 37 31 -5
14 MKE Ankaragücü 26 9 13 4 27 41 31 -14
15 Bursaspor 26 5 8 13 24 31 28 -7
16 Göztepe 26 8 15 3 26 34 27 -8
17 BB Erzurumspor 26 4 12 10 26 35 22 -9
18 Akhisarspor 26 5 15 6 27 44 21 -17
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 12 9 2 1 22 7 28
2 Ümraniyespor 14 9 4 1 22 12 28
3 Denizlispor 13 8 2 3 24 9 27
4 Altınordu 13 7 2 4 24 9 25
5 Hatayspor 13 6 2 5 20 8 23
6 Balıkesirspor Baltok 12 7 3 2 16 11 23
7 Adana Demirspor 13 6 3 4 21 11 22
8 Osmanlıspor FK 14 7 6 1 17 14 22
9 Gazişehir Gaziantep FK 13 6 4 3 19 10 21
10 Eskişehirspor 14 5 3 6 17 17 21
11 Boluspor 13 5 4 4 16 12 19
12 Altay 13 5 5 3 16 12 18
13 İstanbulspor 12 5 4 3 19 20 18
14 Giresunspor 13 4 6 3 15 17 15
15 Adanaspor 13 3 5 5 16 15 14
16 Afjet Afyonspor 13 3 6 4 16 23 13
17 Elazığspor 13 2 8 3 13 21 9
18 Kardemir Karabükspor 13 0 11 2 6 32 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 13 10 1 2 33 10 32
2 Fatih Karagümrük 14 10 2 2 27 12 32
3 Tuzlaspor 14 10 3 1 33 9 31
4 Menemen Belediyespor 14 9 1 4 30 15 31
5 Sivas Belediyespor 14 7 3 4 23 17 25
6 Bandırmaspor 13 7 4 2 18 12 23
7 Şanlıurfaspor 13 6 3 4 18 12 22
8 Kahramanmaraşspor 14 6 5 3 15 15 21
9 Etimesgut Belediyespor 13 5 3 5 16 13 20
10 Kırklarelispor 14 5 4 5 17 15 20
11 Tarsus İdman Yurdu 13 5 4 4 22 23 19
12 Pendikspor 13 4 3 6 18 16 18
13 Bak Spor 13 4 3 6 15 17 18
14 Zonguldak Kömürspor 13 4 4 5 11 12 17
15 Fethiyespor 14 3 4 7 11 15 16
16 Tokatspor 14 4 8 2 13 17 14
17 Konya Anadolu Selçukspor 13 2 5 6 18 28 12
18 Darıca Gençlerbirliği 14 3 8 3 12 24 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 13 9 0 4 27 11 31
2 Nevşehir Belediyespor 13 7 1 5 28 13 26
3 Tire 1922 13 6 0 7 18 8 25
4 Hekimoğlu Trabzon 12 7 1 4 15 7 25
5 Şile Yıldızspor 12 7 3 2 30 16 23
6 Karaköprü Belediyespor 13 7 4 2 23 14 23
7 Ergene Velimeşe 13 6 4 3 18 12 21
8 Silivrispor 13 5 4 4 14 9 19
9 Artvin Hopaspor 13 4 2 7 11 7 19
10 Kozan Belediyespor 13 4 2 7 13 11 19
11 Erzin Belediyespor 13 4 3 6 19 14 18
12 Batman Petrolspor 12 5 4 3 12 14 18
13 Gebzespor 13 4 4 5 14 11 17
14 Büyükçekmece Tepecikspor 13 5 6 2 14 15 17
15 Erbaaspor 12 4 4 4 16 11 16
16 Yomraspor 12 3 2 7 12 11 16
17 Körfez Spor Kulübü 13 1 9 3 8 28 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/04/2019 Alanyaspor vs Bursaspor
 07/04/2019 Çaykur Rizespor vs Beşiktaş
 07/04/2019 Galatasaray vs Yeni Malatyaspor
 07/04/2019 Göztepe vs Akhisarspor
 07/04/2019 Kasımpaşa vs BB Erzurumspor
 07/04/2019 Medipol Başakşehir vs Atiker Konyaspor
 07/04/2019 MKE Ankaragücü vs Fenerbahçe
 07/04/2019 Sivasspor vs Kayserispor
 07/04/2019 Trabzonspor vs Antalyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/04/2019 Adana Demirspor vs Ümraniyespor
 03/04/2019 Altınordu vs Osmanlıspor FK
 03/04/2019 Balıkesirspor Baltok vs Giresunspor
 03/04/2019 Denizlispor vs Altay
 03/04/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Afjet Afyonspor
 03/04/2019 Gençlerbirliği vs Boluspor
 03/04/2019 Hatayspor vs Elazığspor
 03/04/2019 İstanbulspor vs Eskişehirspor
 03/04/2019 Kardemir Karabükspor vs Adanaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/03/2019 Etimesgut Belediyespor vs Tokatspor
 23/03/2019 Manisa BBSK vs Darıca Gençlerbirliği
 24/03/2019 Sivas Belediyespor vs Kahramanmaraşspor
 24/03/2019 Şanlıurfaspor vs Tarsus İdman Yurdu
 24/03/2019 Bak Spor vs Menemen Belediyespor
 24/03/2019 Bandırmaspor vs Anadolu Selçukspor
 24/03/2019 Kırklarelispor vs Tuzlaspor
 24/03/2019 Pendikspor vs Fatih Karagümrük
 24/03/2019 Zonguldak Kömürspor vs Fethiyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/03/2019 Hekimoğlu Trabzon vs Körfez Spor Kulübü
 23/03/2019 Yomraspor vs Büyükçekmece Tepecikspor
 24/03/2019 Batman Petrolspor vs Erzin Belediyespor
 24/03/2019 Erbaaspor vs Artvin Hopaspor
 24/03/2019 Ergene Velimeşe vs Kozan Belediyespor
 24/03/2019 Gebzespor vs Tire 1922
 24/03/2019 Silivrispor vs Nevşehir Belediyespor
 24/03/2019 Şile Yıldızspor vs Nazilli Belediyespor
 24/03/2019 Silivrispor - Nevşehir Belediyespor Silivrispor ligdeki son 14 maçında hiç kazanamadı  Nevşehir Belediyespor yenilmez
 24/03/2019 Şile Yıldızspor - Nazilli Belediyespor Nazilli Belediyespor ligdeki son 20 maçında hiç kaybetmedi  Nazilli Belediyespor yenilmez
HAVA DURUMU
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
SON YORUMLANANLAR
YUKARI