Bugun...


Orhan Çekiç

facebook-paylas
ATATÜRK VE 19 TEMMUZ
Tarih: 29-11-2018 09:04:00 Güncelleme: 29-11-2018 09:04:00


19 TEMMUZ 1922  gününü hiç unutmamıştı. Nasıl unutsun ki? Bir yıl kadar önce, Sakarya Savaşı’nın kritik
günlerinde Meclis tarafından başkomutanlık görevine getirilmişti ama bu görev süresi üç ay ile
sınırlanmıştı. Her üç ayda bir yeniden müzakere açılıyor ve oylama yapılarak, görev süresi ona göre
uzatılıyordu. Yani adeta güven tazeliyordu.  20 Temmuz 1922, Meclis’te işte böyle bir tartışmanın
yapılacağı, çok önemli bir gündü. Mustafa Kemal Paşa, bir gün öncesinde yani 19 Temmuz günü, başkanlık
odasında hazırlıklarını yaparken Vekiller Heyeti Reisi Rauf Orbay’ın odaya girdiği görüldü.
Rauf Bey Gazi’yi,  Refet (Bele) Paşa’nın Etlik’teki (Keçiören) bağ evine akşam yemeğine davet ediyordu. Rauf
Bey, o günlerde Moskova Büyükelçimiz olan ve şimdi Ankara’da bulunan müşterek arkadaşları Ali Fuat
Cebesoy Paşa’nın da (Salacaklı Fuat) bu yemekte bulunması için  Gazi’nin onayını almıştı.
Refet Paşa’nın köşkünün bulunduğu Etlik, Ankara’nın dışında, bağlık bir beldeydi. Zorlu bir yoldu,  henüz
elektrik yoktu. Gazi, her iki arkadaşını da arabasına almıştı. Zaten Ankara’daki tek otomobil Meclis Başkanı
olarak Gazi’nindi. Yol boyu sohbetten sonra da,  işte Refet Paşa’nın köşkünde, çok iyi donatılmış bir
masanın etrafında  toplanmış bulunuyorlardı.
Anadolu’ya ilk geçen 5 komutanın 4’ü şimdi bir masanın etrafındaydılar.  Sofrada olmayan Kâzım Karabekir
Paşa ise Trabzon’daydı ama bu yemekten haberi vardı, sofradan çıkacak sonucu merakla bekliyordu.
Hatır  sormalar  henüz bitmiş, yemek bile daha başlamamıştı ki, Rauf Bey Gazi’ye döndü; “Kemal Paşam”
dedi, “ davetimizi kabul edip geldiğin için teşekkür ederiz. Yemeğin yanı sıra seninle baş başa
konuşmak istediğimiz bir konu da var, bugün o  konuyu da görüşmek  istiyoruz.”
Hisleri O’nu yanıltmazdı. Bu davetin altından bir şey çıkacağını zaten sezinlemişti. Gene de bozuntuya
vermedi,
”Buyurun, konuşalım !” dedi. “Mesele nedir?”
Rauf Bey  sıralamaya başladı:
 “Kemal! Bu Meclis senden korkuyor kardeşim! Milletvekilleri  o yüzden  sana değil Vekiller Heyeti
Başkanı olarak bana geliyorlar… Kafaları karışık…Bu yemekten de haberleri var. Seninle
görüşmemizi de zaten onlar istediler.”
Gazi birden şaşırmışdı, belli etmemeye çalıştı,
“ Neyimden korkuyorlarmış Rauf ?”deyiverdi.

Rauf Bey konuya doğrudan girdi:
“ Senin cumhuriyet kuracağından korkuyorlar Kemal. Dedikodular giderek yayılıyor. Bazen o kadar
abartıyorlar ki, eline bir fırsat geçerse, senin padişahı bile bu ülkeden kovacağını düşünüyorlar!…”
Gazi donup kalmıştı. Soğukkanlılığını korumaya çalışıyordu. Rauf Bey ise içini dökmeye devam etti:
“Kemal! Bu vatan tehlikeye düştü, işgale uğradı. En çok sen çaba gösterdin, öne atıldın,  biz de
sana yardım ettik. Şimdi ise kardeşim,  artık ‘emaneti sahibine’ iade etmenin zamanı gelmiştir diye
düşünüyoruz. Bizim görüşümüz budur.”
Gazi yemek davetinin bir bahane olduğunu anlamıştı.
Bu pazarlık, tekrar hatırlatalım, 19 Temmuz 1922 günü yapılıyordu. Yani daha nihai zafer kazanılmamıştı
bile. Yani, bağımsız bir devlet kurup kuramayacağımız belli bile değildi ama bu devlet kurulursa, rejimin ne
olması gerektiğinin pazarlığı işte şimdiden yapılıyordu.
Üstelik  ertesi gün, yani 20 Temmuz’da da Başkomutanlık yasası müzakereleri başlayacaktı. Meclis bu
müzakereler sonunda başkomutanlığı ya onaylayacak, belki de i onaylamayacaktı. 30 Ağustos’a, yani
büyük zafere  ise daha 41 gün vardı. İşte tam da böylesi bir kritik zamanda,  köşeye sıkıştırılmaya
çalışılıyordu. O günkü kasaba irisi bir Ankara’nın, izbe bir beldesi olan Etlik’teki Refet Bele Paşa’nın bağ
evinde, komutanlar adeta gövde gösterisi yapıyorlardı.
Buna rağmen soğukkanlılığını bozmadı:
“Peki Rauf, Sultan Vahdettin için sen ne düşünüyorsun?” diye sordu.
Rauf Bey’i dinleyelim:
“Kemal, benim babam padişahın baş mabeyinliğini yaptı. Babamın boğazında padişahın ekmeği
var. Şimdi o ekmek benim boğazımda. Ben yediğim ekmeğe ihanet etmem kardeşim.
Üstelik benim rejim sorunum da  yok. Madem sordun, söyleyeyim: Padişah bir İslam Halifesi, ben
de bir  Müslümanım. Dinî terbiyem nedeniyle de padişaha bağlıyım.
 Kaldı ki Kemal, o makamlar uhrevi makamlar.  Senin, benim gibi kişilerin ulaşabileceği makamlar
değil. Bu milletin yüzlerce yıldan bu yana alıştığı yönetim de mutlakiyet yönetimidir, cumhuriyet
değil. Bu topraklarda bin senedir bir kişi ‘otur’  dedi, herkes oturdu, ‘kalk’ dedi, kalktı. Çünkü onlar
kendilerini ‘ümmet’ görüyorlar, sen ise ‘millet’ diyorsun. Onlar kendilerini ‘kul’ kabul ediyor,  sen 
‘yurttaş’ diyorsun. Bu böyle gitmez. Benim kişisel görüşüm budur!”
Başvekil Rauf Bey, “…cumhuriyet adında bir ot olsa, o ot bile bu topraklarda bitmez…” demeye
getiriyordu.
Gazi’nin yüz hatları gerilmişti.  Ev sahibi Refet Paşa’ya döndü;
“Sen ne düşünüyorsun Refet?” diye sordu.
Refet Paşa, “Aynen Rauf Bey gibi düşünüyorum, Paşam!” deyip kestirip attı.
Gazi, serinkanlılığını korumaya,  havayı anlamaya çalışıyordu.
Bu kez masadaki son konuk Fuat Paşa’ya döndü:
“ Senin görüşün Fuat?”
Fuat Paşa da destek vermiyor!
Fuat Paşa Gazi’nin Harbiye’den sınıf, hatta sıra arkadaşıydı. O nedenle hukukları daha derindi. St. Joseph
mezunuydu Fuat. Yani askeri liseden değil sivil liseden Harbiye’ye biraz da geç katılmıştı. Okul Müdürü
Zülüflü Paşa  Mustafa Kemal’i odasına çağırtmış ve iki genci birbirine tanıştırmıştı:
“Selanikli Mustafa Kemal, Salacaklı Fuat…”
Sene 1899. Ve Fuat’ı sınıfının çavuşu Mustafa Kemal’e emanet etmişti.
İleride bu iki arkadaşın aralarındaki dostluk daha da derinleşecekti. Fuat’ın Fransızcası çok iyiydi, Mustafa
Kemal’e bu derste çok yardımcı oldu. Hafta sonlarını birlikte Beyoğlu’nun arka sokaklarında dolaşarak,
OLİMPOS gazinosunda  içip eğlenerek, aralarında uzun yıllar sürecek bir dostluğun köprüleri atıldı ve
Mustafa Kemal Harbiye yılları boyunca her hafta sonunda Fuat’ın Salacak’taki köşküne “evci” çıktı.[1]
İlk rakı deneyimini de gene Fuat’la bir hafta sonu Heybeliada’da yaşamıştı.
Daha sonra iki arkadaş, akademiden mezun olur olmaz, her biri vatanın bir diğer köşesine savrulmuş,
fakat meslek yaşamları boyunca da yolları zaman zaman kesişmişti.
Örneğin Trablusgarp cephesine gitmek üzere Derne’ye hareketinden hemen önce, Selanik’teki son
yemeğini Beyaz Kule’nin dördüncü katındaki Subay Gazinosu’nda Fuat’la birlikte yiyordu Mustafa Kemal.
Çok hüzünlenmişti o gün…Balkan Savaşı’nın hemen öncesindeki zor ve karanlık günlerdi. Gelecek
günlerden kaygılıydı.
“Derne’den döndüğümde tekrar bu şehri görebilecek miyim, emin değilim Fuat ” diyecek, bakışlarını
pencereden dışarıya kaydırıp, hırsından sessizce ağlayacaktı. Fuat onu sakinleştirmeye çalışacaktı.
Selaniğin kaybedileceğinden  korkuyor, anasını, bacısını düşünüyordu. Korktuğu başına geldi. O, Bingazi’de
çarpışırken, Selanik tek mermi atılmadan Yunanistan’a verilecekti.
Yıllar sonra 1916 yılında 2.Orduya tayin edilmişti. Rus işgaline uğrayan  Muş ve çevresini Ruslardan
kurtarmaya koşmuştu. Kader bu iki arkadaşı tekrar bir araya getirdi. Ali Fuat Cebesoy’un da içinde
bulunduğu Türk karargahı Ruslara esir düşmek üzereyken, Mustafa Kemal Paşa yetişecek ve Rusları
Sarıkamış’a kadar çekilmeye mecbur edecek, böylece  Fuat esir olmaktan son anda kurtulacaktı.
İki arkadaşın, dağ başında, önce askerce selamlaşmaları, sonra kardeşçe  kucaklaşmaları
görülmeye değerdi.
1918 Eylül’ünde Mustafa Kemal Paşa ikinci kez 7.Ordu Komutanlığına atanmıştı. Kendisine bağlı
kolordulardan 3.Kolordu Komutanı İsmet (İnönü) Bey,  20.Kolordu Komutanı ise Ali Fuat Cebesoy’du.
Bütün bu nedenlerden ötürü, Fuat Paşa’dan doğrusu bir miktar destek alabileceğini umuyordu bu soruyu
sorarken. Ama beklediği gibi olmadı.
Fuat; “Paşam”, dedi, “…biliyorsunuz uzun süredir Moskova’dayım, durum hakkında fazla bilgim yok.
İizin verin birkaç gün düşüneyim, yanıtımı sonra veririm!..”
Yani o bile, “Kemal Paşam, her ne olursa olsun ben senin arkandayım!…” diyemedi. Fuat, diğer
arkadaşlarının baskısı mıdır nedir, henüz kararsızdı.
Mustafa Kemal belli etmemeye çalıştı ama doğrusu bozulmuştu… Masada olmayan dördüncü kişi, Kâzım
Karabekir Paşa’nın ise bu toplantıdan haberi vardı ve Rauf Bey onun görüşünü temsil ediyordu.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
YAZARLAR

Sitemizin yenilenen logosunu nasıl buldunuz?


ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2019 Fenerbahçe 3 - 1 Antalyaspor
 26/05/2019 Göztepe 2 - 1 MKE Ankaragücü
 26/05/2019 Yeni Malatyaspor 1 - 2 Bursaspor
 26/05/2019 Kayserispor 0 - 2 BB Erzurumspor
 25/05/2019 Atiker Konyaspor 0 - 0 Akhisarspor
 24/05/2019 Sivasspor 4 - 3 Galatasaray
 24/05/2019 Çaykur Rizespor 2 - 3 Trabzonspor
 24/05/2019 Beşiktaş 3 - 2 Kasımpaşa
 24/05/2019 Medipol Başakşehir 1 - 1 Alanyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor Baltok 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
HAVA DURUMU
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
SON YORUMLANANLAR
YUKARI