Bugun...


Orhan Çekiç

facebook-paylas
ATATÜRK VE 19 TEMMUZ
Tarih: 29-11-2018 09:04:00 Güncelleme: 29-11-2018 09:04:00


19 TEMMUZ 1922  gününü hiç unutmamıştı. Nasıl unutsun ki? Bir yıl kadar önce, Sakarya Savaşı’nın kritik
günlerinde Meclis tarafından başkomutanlık görevine getirilmişti ama bu görev süresi üç ay ile
sınırlanmıştı. Her üç ayda bir yeniden müzakere açılıyor ve oylama yapılarak, görev süresi ona göre
uzatılıyordu. Yani adeta güven tazeliyordu.  20 Temmuz 1922, Meclis’te işte böyle bir tartışmanın
yapılacağı, çok önemli bir gündü. Mustafa Kemal Paşa, bir gün öncesinde yani 19 Temmuz günü, başkanlık
odasında hazırlıklarını yaparken Vekiller Heyeti Reisi Rauf Orbay’ın odaya girdiği görüldü.
Rauf Bey Gazi’yi,  Refet (Bele) Paşa’nın Etlik’teki (Keçiören) bağ evine akşam yemeğine davet ediyordu. Rauf
Bey, o günlerde Moskova Büyükelçimiz olan ve şimdi Ankara’da bulunan müşterek arkadaşları Ali Fuat
Cebesoy Paşa’nın da (Salacaklı Fuat) bu yemekte bulunması için  Gazi’nin onayını almıştı.
Refet Paşa’nın köşkünün bulunduğu Etlik, Ankara’nın dışında, bağlık bir beldeydi. Zorlu bir yoldu,  henüz
elektrik yoktu. Gazi, her iki arkadaşını da arabasına almıştı. Zaten Ankara’daki tek otomobil Meclis Başkanı
olarak Gazi’nindi. Yol boyu sohbetten sonra da,  işte Refet Paşa’nın köşkünde, çok iyi donatılmış bir
masanın etrafında  toplanmış bulunuyorlardı.
Anadolu’ya ilk geçen 5 komutanın 4’ü şimdi bir masanın etrafındaydılar.  Sofrada olmayan Kâzım Karabekir
Paşa ise Trabzon’daydı ama bu yemekten haberi vardı, sofradan çıkacak sonucu merakla bekliyordu.
Hatır  sormalar  henüz bitmiş, yemek bile daha başlamamıştı ki, Rauf Bey Gazi’ye döndü; “Kemal Paşam”
dedi, “ davetimizi kabul edip geldiğin için teşekkür ederiz. Yemeğin yanı sıra seninle baş başa
konuşmak istediğimiz bir konu da var, bugün o  konuyu da görüşmek  istiyoruz.”
Hisleri O’nu yanıltmazdı. Bu davetin altından bir şey çıkacağını zaten sezinlemişti. Gene de bozuntuya
vermedi,
”Buyurun, konuşalım !” dedi. “Mesele nedir?”
Rauf Bey  sıralamaya başladı:
 “Kemal! Bu Meclis senden korkuyor kardeşim! Milletvekilleri  o yüzden  sana değil Vekiller Heyeti
Başkanı olarak bana geliyorlar… Kafaları karışık…Bu yemekten de haberleri var. Seninle
görüşmemizi de zaten onlar istediler.”
Gazi birden şaşırmışdı, belli etmemeye çalıştı,
“ Neyimden korkuyorlarmış Rauf ?”deyiverdi.

Rauf Bey konuya doğrudan girdi:
“ Senin cumhuriyet kuracağından korkuyorlar Kemal. Dedikodular giderek yayılıyor. Bazen o kadar
abartıyorlar ki, eline bir fırsat geçerse, senin padişahı bile bu ülkeden kovacağını düşünüyorlar!…”
Gazi donup kalmıştı. Soğukkanlılığını korumaya çalışıyordu. Rauf Bey ise içini dökmeye devam etti:
“Kemal! Bu vatan tehlikeye düştü, işgale uğradı. En çok sen çaba gösterdin, öne atıldın,  biz de
sana yardım ettik. Şimdi ise kardeşim,  artık ‘emaneti sahibine’ iade etmenin zamanı gelmiştir diye
düşünüyoruz. Bizim görüşümüz budur.”
Gazi yemek davetinin bir bahane olduğunu anlamıştı.
Bu pazarlık, tekrar hatırlatalım, 19 Temmuz 1922 günü yapılıyordu. Yani daha nihai zafer kazanılmamıştı
bile. Yani, bağımsız bir devlet kurup kuramayacağımız belli bile değildi ama bu devlet kurulursa, rejimin ne
olması gerektiğinin pazarlığı işte şimdiden yapılıyordu.
Üstelik  ertesi gün, yani 20 Temmuz’da da Başkomutanlık yasası müzakereleri başlayacaktı. Meclis bu
müzakereler sonunda başkomutanlığı ya onaylayacak, belki de i onaylamayacaktı. 30 Ağustos’a, yani
büyük zafere  ise daha 41 gün vardı. İşte tam da böylesi bir kritik zamanda,  köşeye sıkıştırılmaya
çalışılıyordu. O günkü kasaba irisi bir Ankara’nın, izbe bir beldesi olan Etlik’teki Refet Bele Paşa’nın bağ
evinde, komutanlar adeta gövde gösterisi yapıyorlardı.
Buna rağmen soğukkanlılığını bozmadı:
“Peki Rauf, Sultan Vahdettin için sen ne düşünüyorsun?” diye sordu.
Rauf Bey’i dinleyelim:
“Kemal, benim babam padişahın baş mabeyinliğini yaptı. Babamın boğazında padişahın ekmeği
var. Şimdi o ekmek benim boğazımda. Ben yediğim ekmeğe ihanet etmem kardeşim.
Üstelik benim rejim sorunum da  yok. Madem sordun, söyleyeyim: Padişah bir İslam Halifesi, ben
de bir  Müslümanım. Dinî terbiyem nedeniyle de padişaha bağlıyım.
 Kaldı ki Kemal, o makamlar uhrevi makamlar.  Senin, benim gibi kişilerin ulaşabileceği makamlar
değil. Bu milletin yüzlerce yıldan bu yana alıştığı yönetim de mutlakiyet yönetimidir, cumhuriyet
değil. Bu topraklarda bin senedir bir kişi ‘otur’  dedi, herkes oturdu, ‘kalk’ dedi, kalktı. Çünkü onlar
kendilerini ‘ümmet’ görüyorlar, sen ise ‘millet’ diyorsun. Onlar kendilerini ‘kul’ kabul ediyor,  sen 
‘yurttaş’ diyorsun. Bu böyle gitmez. Benim kişisel görüşüm budur!”
Başvekil Rauf Bey, “…cumhuriyet adında bir ot olsa, o ot bile bu topraklarda bitmez…” demeye
getiriyordu.
Gazi’nin yüz hatları gerilmişti.  Ev sahibi Refet Paşa’ya döndü;
“Sen ne düşünüyorsun Refet?” diye sordu.
Refet Paşa, “Aynen Rauf Bey gibi düşünüyorum, Paşam!” deyip kestirip attı.
Gazi, serinkanlılığını korumaya,  havayı anlamaya çalışıyordu.
Bu kez masadaki son konuk Fuat Paşa’ya döndü:
“ Senin görüşün Fuat?”
Fuat Paşa da destek vermiyor!
Fuat Paşa Gazi’nin Harbiye’den sınıf, hatta sıra arkadaşıydı. O nedenle hukukları daha derindi. St. Joseph
mezunuydu Fuat. Yani askeri liseden değil sivil liseden Harbiye’ye biraz da geç katılmıştı. Okul Müdürü
Zülüflü Paşa  Mustafa Kemal’i odasına çağırtmış ve iki genci birbirine tanıştırmıştı:
“Selanikli Mustafa Kemal, Salacaklı Fuat…”
Sene 1899. Ve Fuat’ı sınıfının çavuşu Mustafa Kemal’e emanet etmişti.
İleride bu iki arkadaşın aralarındaki dostluk daha da derinleşecekti. Fuat’ın Fransızcası çok iyiydi, Mustafa
Kemal’e bu derste çok yardımcı oldu. Hafta sonlarını birlikte Beyoğlu’nun arka sokaklarında dolaşarak,
OLİMPOS gazinosunda  içip eğlenerek, aralarında uzun yıllar sürecek bir dostluğun köprüleri atıldı ve
Mustafa Kemal Harbiye yılları boyunca her hafta sonunda Fuat’ın Salacak’taki köşküne “evci” çıktı.[1]
İlk rakı deneyimini de gene Fuat’la bir hafta sonu Heybeliada’da yaşamıştı.
Daha sonra iki arkadaş, akademiden mezun olur olmaz, her biri vatanın bir diğer köşesine savrulmuş,
fakat meslek yaşamları boyunca da yolları zaman zaman kesişmişti.
Örneğin Trablusgarp cephesine gitmek üzere Derne’ye hareketinden hemen önce, Selanik’teki son
yemeğini Beyaz Kule’nin dördüncü katındaki Subay Gazinosu’nda Fuat’la birlikte yiyordu Mustafa Kemal.
Çok hüzünlenmişti o gün…Balkan Savaşı’nın hemen öncesindeki zor ve karanlık günlerdi. Gelecek
günlerden kaygılıydı.
“Derne’den döndüğümde tekrar bu şehri görebilecek miyim, emin değilim Fuat ” diyecek, bakışlarını
pencereden dışarıya kaydırıp, hırsından sessizce ağlayacaktı. Fuat onu sakinleştirmeye çalışacaktı.
Selaniğin kaybedileceğinden  korkuyor, anasını, bacısını düşünüyordu. Korktuğu başına geldi. O, Bingazi’de
çarpışırken, Selanik tek mermi atılmadan Yunanistan’a verilecekti.
Yıllar sonra 1916 yılında 2.Orduya tayin edilmişti. Rus işgaline uğrayan  Muş ve çevresini Ruslardan
kurtarmaya koşmuştu. Kader bu iki arkadaşı tekrar bir araya getirdi. Ali Fuat Cebesoy’un da içinde
bulunduğu Türk karargahı Ruslara esir düşmek üzereyken, Mustafa Kemal Paşa yetişecek ve Rusları
Sarıkamış’a kadar çekilmeye mecbur edecek, böylece  Fuat esir olmaktan son anda kurtulacaktı.
İki arkadaşın, dağ başında, önce askerce selamlaşmaları, sonra kardeşçe  kucaklaşmaları
görülmeye değerdi.
1918 Eylül’ünde Mustafa Kemal Paşa ikinci kez 7.Ordu Komutanlığına atanmıştı. Kendisine bağlı
kolordulardan 3.Kolordu Komutanı İsmet (İnönü) Bey,  20.Kolordu Komutanı ise Ali Fuat Cebesoy’du.
Bütün bu nedenlerden ötürü, Fuat Paşa’dan doğrusu bir miktar destek alabileceğini umuyordu bu soruyu
sorarken. Ama beklediği gibi olmadı.
Fuat; “Paşam”, dedi, “…biliyorsunuz uzun süredir Moskova’dayım, durum hakkında fazla bilgim yok.
İizin verin birkaç gün düşüneyim, yanıtımı sonra veririm!..”
Yani o bile, “Kemal Paşam, her ne olursa olsun ben senin arkandayım!…” diyemedi. Fuat, diğer
arkadaşlarının baskısı mıdır nedir, henüz kararsızdı.
Mustafa Kemal belli etmemeye çalıştı ama doğrusu bozulmuştu… Masada olmayan dördüncü kişi, Kâzım
Karabekir Paşa’nın ise bu toplantıdan haberi vardı ve Rauf Bey onun görüşünü temsil ediyordu.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
YAZARLAR

ALANYA BELEDİYE BAŞKANI OLARAK KİMİ GÖRMEK İSTERSİNİZ?


sanalbasin.com üyesidir
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 22 14 2 6 33 11 48 +22
2 Galatasaray 22 12 4 6 45 24 42 +21
3 Beşiktaş 22 11 5 6 42 27 39 +15
4 Yeni Malatyaspor 22 9 6 7 34 25 34 +9
5 Atiker Konyaspor 22 8 4 10 29 23 34 +6
6 Trabzonspor 22 9 7 6 37 32 33 +5
7 Sivasspor 22 8 7 7 32 32 31 0
8 Kasımpaşa 22 9 11 2 39 41 29 -2
9 Antalyaspor 22 8 9 5 22 31 29 -9
10 Alanyaspor 22 8 10 4 22 26 28 -4
11 Kayserispor 22 7 8 7 20 28 28 -8
12 Çaykur Rizespor 22 5 7 10 27 30 25 -3
13 Göztepe 22 8 13 1 24 29 25 -5
14 Bursaspor 22 4 6 12 19 23 24 -4
15 Fenerbahçe 22 5 8 9 23 29 24 -6
16 MKE Ankaragücü 22 7 12 3 20 35 24 -15
17 BB Erzurumspor 22 4 9 9 23 29 21 -6
18 Akhisarspor 22 4 12 6 21 37 18 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Denizlispor 11 8 1 2 24 7 26
2 Ümraniyespor 12 8 3 1 18 10 25
3 Altınordu 12 7 2 3 22 7 24
4 Gençlerbirliği 10 7 2 1 19 6 22
5 Osmanlıspor FK 12 7 4 1 16 10 22
6 Eskişehirspor 12 5 1 6 14 11 21
7 Hatayspor 12 5 2 5 16 8 20
8 Adana Demirspor 11 5 3 3 18 11 18
9 İstanbulspor 10 5 2 3 19 16 18
10 Gazişehir Gaziantep FK 11 5 4 2 16 9 17
11 Balıkesirspor Baltok 10 5 3 2 13 10 17
12 Boluspor 10 3 3 4 13 10 13
13 Adanaspor 11 3 4 4 15 13 13
14 Altay 11 3 5 3 11 12 12
15 Afjet Afyonspor 11 3 5 3 15 20 12
16 Giresunspor 10 3 5 2 11 14 11
17 Elazığspor 11 2 6 3 12 17 9
18 Kardemir Karabükspor 11 0 9 2 5 25 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 12 9 2 1 30 7 28
2 Manisa BBSK 11 8 1 2 27 8 26
3 Fatih Karagümrük 11 8 1 2 24 9 26
4 Sivas Belediyespor 12 7 3 2 21 15 23
5 Menemen Belediyespor 11 6 1 4 24 14 22
6 Etimesgut Belediyespor 11 5 1 5 16 10 20
7 Şanlıurfaspor 10 5 2 3 11 7 18
8 Kırklarelispor 12 4 3 5 15 13 17
9 Kahramanmaraşspor 12 5 5 2 11 14 17
10 Pendikspor 10 4 2 4 16 13 16
11 Zonguldak Kömürspor 11 4 3 4 10 10 16
12 Tarsus İdman Yurdu 10 4 3 3 18 19 15
13 Bandırmaspor 10 4 4 2 11 11 14
14 Bak Spor 11 3 3 5 11 15 14
15 Konya Anadolu Selçukspor 10 2 2 6 17 19 12
16 Fethiyespor 12 2 4 6 9 14 12
17 Darıca Gençlerbirliği 11 3 5 3 9 15 12
18 Tokatspor 11 2 7 2 8 14 8
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 10 7 0 3 21 8 24
2 Nevşehir Belediyespor 11 6 1 4 24 12 22
3 Tire 1922 11 5 0 6 15 7 21
4 Hekimoğlu Trabzon 10 6 1 3 14 7 21
5 Karaköprü Belediyespor 11 6 3 2 22 13 20
6 Şile Yıldızspor 10 6 3 1 24 11 19
7 Ergene Velimeşe 11 5 3 3 16 10 18
8 Artvin Hopaspor 10 4 1 5 10 4 17
9 Silivrispor 11 5 4 2 13 8 17
10 Kozan Belediyespor 10 3 1 6 10 7 15
11 Batman Petrolspor 10 4 3 3 11 13 15
12 Yomraspor 10 3 2 5 10 9 14
13 Erzin Belediyespor 10 3 3 4 15 12 13
14 Gebzespor 11 3 4 4 11 9 13
15 Büyükçekmece Tepecikspor 10 3 5 2 9 13 11
16 Erbaaspor 10 2 4 4 10 10 10
17 Körfez Spor Kulübü 10 0 8 2 5 24 2
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/02/2019 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 22/02/2019 Göztepe vs Trabzonspor
 23/02/2019 Sivasspor vs Antalyaspor
 23/02/2019 Alanyaspor vs Kasımpaşa
 23/02/2019 Medipol Başakşehir vs Bursaspor
 24/02/2019 MKE Ankaragücü vs BB Erzurumspor
 24/02/2019 Atiker Konyaspor vs Kayserispor
 24/02/2019 Galatasaray vs Akhisarspor
 25/02/2019 Beşiktaş vs Fenerbahçe
 23/02/2019 Alanyaspor - Kasımpaşa Alanyaspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Alanyaspor yenilmez
 23/02/2019 Alanyaspor - Kasımpaşa Kasımpaşa ligdeki son 5 maçını kaybetti  Alanyaspor kazanır
 23/02/2019 Sivasspor - Antalyaspor Sivasspor ligde evindeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 23/02/2019 Sivasspor - Antalyaspor Antalyaspor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Sivasspor yenilmez
 22/02/2019 Çaykur Rizespor - Yeni Malatyaspor Çaykur Rizespor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Çaykur Rizespor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/02/2019 Balıkesirspor Baltok vs Afjet Afyonspor
 22/02/2019 İstanbulspor vs Hatayspor
 23/02/2019 Boluspor vs Adanaspor
 23/02/2019 Adana Demirspor vs Altınordu
 23/02/2019 Gençlerbirliği vs Ümraniyespor
 24/02/2019 Giresunspor vs Altay
 24/02/2019 Kardemir Karabükspor vs Elazığspor
 24/02/2019 Denizlispor vs Osmanlıspor FK
 24/02/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Eskişehirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2019 Fatih Karagümrük vs Zonguldak Kömürspor
 23/02/2019 Menemen Belediyespor vs Fethiyespor
 24/02/2019 Şanlıurfaspor vs Bak Spor
 24/02/2019 Anadolu Selçukspor vs Kırklarelispor
 24/02/2019 Bandırmaspor vs Etimesgut Belediyespor
 24/02/2019 Darıca Gençlerbirliği vs Sivas Belediyespor
 24/02/2019 Pendikspor vs Manisa BBSK
 24/02/2019 Tarsus İdman Yurdu vs Tuzlaspor
 24/02/2019 Tokatspor vs Kahramanmaraşspor
 24/02/2019 Anadolu Selçukspor - Kırklarelispor Anadolu Selçukspor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Anadolu Selçukspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/02/2019 Büyükçekmece Tepecikspor vs Ergene Velimeşe
 24/02/2019 Artvin Hopaspor vs Nevşehir Belediyespor
 24/02/2019 Batman Petrolspor vs Şile Yıldızspor
 24/02/2019 Erzin Belediyespor vs Gebzespor
 24/02/2019 Yomraspor vs Erbaaspor
 24/02/2019 Kozan Belediyespor vs Tire 1922
 24/02/2019 Körfez Spor Kulübü vs Silivrispor
 24/02/2019 Nazilli Belediyespor vs Karaköprü Belediyespor
HAVA DURUMU
resmi ilanlar
NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
SON YORUMLANANLAR
YUKARI